Temat na wpis podsunęła mi dyskusja nauczycieli na jednym z forów na facebooku, gdzie opisana została sytuacja wypadku ucznia na terenie szkoły. Pojawił się problem, co zrobić, czy wzywać rodziców, karetkę, a co gdy wezwanie karetki zostanie uznane za nieuprawnione i ktoś ma zostać obciążony kosztami.
A więc po kolei:
Co to jest wypadek w szkole?
Wypadek w szkole definiuje się jako nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło między innymi w czasie zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych realizowanych przez jednostki organizacyjne systemu oświaty.
Podstawa prawna
Po pierwsze na terenie każdej szkoły powinna funkcjonować procedura postępowania w przypadku wypadku, przyjęta przez Radę Pedagogiczną, z którą powinni zostać zapoznani rodzice i uczniowie.
Taki obowiązek wynika wprost z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. nr 6, poz.68 i 69).
To Rozporządzenie – wkrótce będzie znowelizowane, gdyż na razie mamy projekt skierowany do konsultacji społecznych, jest podstawą do organizowania bezpiecznych i higienicznych warunków funkcjonowania dziecka w szkole.
Zawiera również wprost określoną procedurą dotyczącą postępowania w przypadku zajścia wypadku w szkole z udziałem ucznia .
Procedura
Opisana została w rozdziale IV Rozporządzenia, w paragrafach od 40 do 52 i stanowi, że pracownik szkoły (każdy! nie tylko nauczyciel), który powziął wiadomość o wypadku, niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę, w szczególności sprowadzając fachową pomoc medyczną, a w miarę możliwości udzielając poszkodowanemu pierwszej pomocy.
No i już z § 40 wynika, że mamy wzywać pogotowie, aby zapewnić poszkodowanemu fachową pomoc medyczną. Oczywiście nie wezwiemy jej do skaleczenia, jednak pamiętajmy, że nie jesteśmy upoważnieni do oceny, czy pozorny ból brzucha jest symulowaniem czy np atakiem wyrostka robaczkowego. W każdej, ale to każdej sytuacji zagrażającej życiu lub zdrowiu dziecka należy powiadomić odpowiednie fachowe służby. Inaczej to gratka dla służb prokuratorskich, komisji dyscyplinarnych i rodziców oczekujących odszkodowania.
Czyli, nie możemy nie wzywać karetki z obawy przed obciążeniem kosztami za nieuzasadnione wezwanie, albowiem obowiązek jej wezwania wynika z przepisów prawa i nikt nie ma prawa obciążyć szkoły kosztami. Jest tylko problem z dostępnością, albowiem do wypadku z udziałem ucznia na terenie karetki musi znajdować się lekarz a nie ratownik medyczny. Warto w rozmowie wzywającej karetkę o tym wspomnieć, że poszkodowanym jest dziecko!.
Idziemy dalej.
O każdym (!) wypadku – i znowu rozporządzenie nie rozróżnia – czy jest to wypadek ciążki, przy którym krew się leje i dziecko mdleje, czy pozorny, kiedy dziecko spada ze schodów (jak w opisywanym przypadku na forum) – zawiadamia się – czyli mamy nakaz zawiadomienia – w kolejności: rodziców (opiekunów prawnych dziecka), pracownika służby i bezpieczeństwa i higieny pracy, społecznego inspektora pracy, organ prowadzący szkołę lub placówkę, radę rodziców. Z kolei o wypadku śmiertelnym i zbiorowym zawiadamia się niezwłocznie prokuratora i kuratora oświaty. Gdy do wypadku doszło na skutek zatrucia to dodatkowo państwowego inspektora sanitarnego. Powyższych zawiadomień dokonuje dyrektor szkoły lub upoważniony przez niego pracownik szkoły lub placówki (czyli nie Pani woźna, czy sekretarka!).
Wspomnę jeszcze o zawiadamianiu rodziców – niezbędne jest podanie przez nich telefonów i dzwonimy do skutku. Nie tylko informujemy, ale prosimy o potwierdzenie przyjęcia tego do wiadomości. Sporządzamy z tego również notatkę służbową, która będzie stanowiła jeden z dowodów w sprawie. Problem może się zacząć, gdy rodzice są po rozwodzie, ale to już nie szkoły problem. Wystarczy zawiadomić tego rodzica, który np. częściej bywa z dzieckiem w szkole. Nie musimy wiedzieć o relacjach pomiędzy rodzicami. Nie możemy rodzica zbywać, że nie ma potrzeby przyjazdu na teren szkoły. Ma wolę przyjazdu – ma przyjechać.
Jednak uwaga! – nie możemy przełożyć na rodzica obowiązku zapewnienia fachowej pomocy medycznej, czyli powiedzieć – proszę jechać z dzieckiem na SOR. O zgrozo!!! Szkoła ma w tym zakresie obowiązki i ma je wykonać. Chodzi również o to, aby dziecko nie czekało 8 czy 12 godzin na SORze, bo rodzice pojechali sami.
Dyrektor lub upoważniona przez niego osoba ma obowiązek również zabezpieczyć miejsce wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie osób niepowołanych. Należy usunąć wszystkich uczniów, zrobić zdjęcia miejsca wypadku, zebrać dane ewentualnych świadków.
Kolejno, należy powołać zespół powypadkowy – powołuje go dyrektor. W procedurze obowiązującej na terenie danej szkoły, należy wskazać członków już w jej treści. Aby było wiadomo, do kogo się zwracać bezpośrednio, celem zabezpieczenia miejsca wypadku. Na pewno w skład zespołu powinien wchodzić przedstawiciel służby bhp i społeczny inspektor pracy, może również psycholog, który ma zająć się przeciwdziałaniem wystąpieniu traumy związanej z wypadkiem. Może w skład zespołu wchodzić, przedstawiciel organu prowadzącego, kuratora oświaty lub rady rodziców. Przewodniczącym jest zawsze przedstawiciel służby bhp. Obowiązkiem przewodniczącego zespołu jest pouczenie poszkodowanego lub opiekuna o przysługujących im prawach w toku postępowania powypadkowego.
Zespół przeprowadza postępowanie powypadkowe i sporządza dokumentację powypadkową, w tym protokół (stanowi załącznik do omawianego rozporządzenia).
Protokół powypadkowy przedstawia się poszkodowanemu, o ile jest pełnoletni, bądź jego rodzicom, gdy jest małoletni. Doręcza się go osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego. Jeden egzemplarz protokołu powypadkowego pozostaje w szkole lub placówce. Podpisany musi zostać przez dyrektora oraz członków zespołu. Protokół ten stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, winien być, więc sporządzony jak najdokładniej i najrzetelniej.
Do protokołu można wnieść zastrzeżenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia protokołu. I mogą one dotyczyć w szczególności niewykorzystania wszystkich środków dowodowych, niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego czy też sprzeczności istotnych ustaleń protokołu z zebranym materiałem dowodowym.
Dyrektor prowadzi rejestr wypadków – wszystkich. Wzór takiego rejestru również jest załączony do rozporządzenia.
Po wypadku, dyrektor jest zobowiązany do omówienia z pracownikami szkoły – nie tylko z nauczycielami – okoliczności i przyczyny wypadków oraz ustala środki niezbędne do zapobieżenia im.
Odpowiedzialność
Co nam grozi, gdy przeprowadzimy postępowanie powypadkowe niezgodnie z rozporządzeniem? Niestety, obok rodziców walczących o dobro swojego dziecka ponosimy również odpowiedzialność dyscyplinarną i karną, a także cywilną.
I tak, nauczyciele, w tym dyrektor – zgodnie z art. 6 KN – podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za narażenie ucznia na niebezpieczeństwo i nie zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków funkcjonowania w szkole. Czyli odpowiada przez komisją dyscyplinarną.
Dyrektor szkoły oraz służba bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiada karnie, z art. 220 KK, który stanowi, iż kto będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Niby przepis dotyczy pracowników, jednak w sprawach nie uregulowanych powyższym rozporządzeniem, stosujemy przepisy dotyczące pracowników. Niedopełnienie obowiązków z zakresu bhp może w szczególności polegać na zaniedbaniach natury organizacyjnej, wadliwym nadzorze, ograniczeniu środków finansowych dla zapewnienia właściwych warunków wykonywania pracy czy dopuszczeniu do wykonywania pracy osób nieposiadających odpowiednich kwalifikacji.
Każdy pracownik szkoły z kolei odpowiada cywilnie z art. 415 K.c. , stanowiącym iż kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę (można ją wyrządzić również przez zaniechanie) obowiązany jest do jej naprawienia.
Odpowiedzialnością obarczony jest również ten, kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo, że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. Przepis ten stosuje się również do osób wykonujących bez obowiązku ustawowego ani umownego stałą pieczę nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można (art. 427 kc.).
Uprawnienia
Ponieważ wypadek w szkole zalicza się do grupy wypadków powstałych w szczególnych okolicznościach, w związku z powyższym poszkodowanemu przysługują z tego tytułu świadczenia finansowane ze środków budżetu państwa, m.in. rentę lub jednorazowe odszkodowanie, przyznawane i wypłacane przez ZUS. W szczególności, na podstawie art. 444-447 Kodeksu cywilnego, rodzice małoletniego ucznia, bądź uczeń pełnoletni mogą dochodzić od organu prowadzącego szkołę: jednorazowego odszkodowania na pokrycie wszelkich kosztów poniesionych w związku z uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia; renty z tytułu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy; zadośćuczynienia (za szkody niematerialne, takie jak cierpienie fizyczne i psychiczne związane np. ze złamaniem ręki); zwrotu kosztów leczenia.
Jak widać wypadek w szkole to nie łatwa sprawa do rozpoznania, jednak przy właściwie przeprowadzonej procedurze można ją przejść stosunkowo bezproblemowo. Należy pamiętać, że prawo nie jest problemem-jest rozwiązaniem.
A tutaj tekst rozporządzenia – obowiązującego obecnie – D20030069
Przedstawiam Wam jeszcze sytuację wypadku w szkole z perspektywy Rodzica – Wypadek w szkole-co robić?
Dzień dobry!