Kiedy myślę o nauczycielach na myśl przychodzą mi dwa mity, które ciągle słyszę. Znacie je?
Pierwszy to ten, że nauczyciel pracuje 18 godzin w tygodniu.
Drugi to z kolei ten, że ma 2 miesiące wakacji.
Nic tak bardzo mnie nie drażni, jak brak wiedzy w tym zakresie. Dlatego dzisiaj rozprawię się z mitem nr 2!
Spotkanie z Panią Aliną
Pani Alina była filigranową blondynką, z twarzy dosyć sympatyczną, co ostatecznie okazało się być pozorne. Dawno nie miałam tak niesympatycznej Klientki. Jednak, jak się okazało, miała ku temu powody. Tym powodem był właśnie mit nr 2.
Posłuchaj 🙂 Pani Alina od 6 lat była zatrudniona na umowy terminowe w szkole podstawowej. Miała cały etat, ale jej umowy zawierane były od 1 września do końca zajęć dydaktycznych. Corocznie umowy miała przedłużane, jednak bez wynagrodzenia za wakacje. Otrzymywała jedynie ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Nie miała również czasu wolnego, a dodatkowo ciągle czekała, czy będzie miała pracę, czy też nie.
Kiedy zaczęłyśmy rozmawiać, zadałam magiczne pytanie: „czego Pani oczekuje? co jest dla Pani najważniejsze?”
Na to pani Alina wręcz wykrzyknęła – JA CHCĘ MIEĆ URLOP! taki, jak wszyscy! że nie muszę myśleć o pracy, czekać. TO SIĘ NAZYWA URLOP W NATURZE!
Patrzyłam na nią z niedowierzaniem, bo nigdy bym nie pomyślała, że tego urlopu nie ma. Ma przecież czas wolny, nie musi pracować. Tymczasem w urlopie jest coś innego. O czym zaraz.
I jeszcze jedno Pani Mecenas! Ja chcę mieć urlop a nie wakacje!
Urlop nauczyciela a wakacje ucznia
No i wszystko niby jasne. Jak pracowałam w szkole słyszałam, że nauczyciele mają 2 miesiące wakacji. Nigdy nie usłyszałam, że nauczyciel ma prawo do urlopu.
Nadto, że nauczycieli, którzy podjęli pracę po 1 września danego roku szkolnego zatrudnia się do końca zajęć dydaktycznych – czyli do 22 albo do 26 czerwca. Bywa również, że tak zatrudnia się nauczycieli na podstawie umowy o pracę na czas określony, bądź na zastępstwo. Przyznam, że do tej pory widuję tysiące różnie zawartych umów.
Czym więc różnią się wakacje od urlopu?
Temat ten został podjęty m.in przez panią Małgorzatę Kuźma w Czasopiśmie wydawanym przez Region Gdański NSZZ Solidarność. Opublikowany został tam artykuł pt.: „Urlop, wakacje i ferie”
Autorka wskazała, iż urlop to ustawowo zagwarantowana płatna lub niepłatna przerwa w wykonywaniu pracy, w wymiarze oraz okolicznościach przewidzianych prawem. Może to być też przerwa w spełnianiu jakiegoś obowiązku, m.in. studiów – urlop dziekański. Samo pojęcie zostało zapożyczone z języka niemieckiego oznaczającego odpoczynek, wakacje, wolne lub przerwę.
Z kolei wakacje to pojęcie wywodzące się z języka łacińskiego oznaczającego uwolnienie, oswobodzenie. [Swoją drogą widać, że szkoła to jakieś kajdany 🙂 ]. Słownik języka polskiego PWN z 1981 roku wskazuje, iż wakacje znaczyły okres wolny od zajęć szkolnych. Wakacje najczęściej dotyczą uczniów, którzy mają odpoczynek w okresie letnim, przypadającym w miesiącach lipiec-sierpień.
Ferie zaś to dni poświęcone uroczystościom religijnym (w Rzymie), dni odpoczynku. W języku polskim ferie oznaczają okres wolny od pracy, nauki, wakacje. Najczęściej odnosi się do krótkiej zimowej przerwy w nauce.
Mówiąc „po ludzku” albo po człowiekowemu – jak mawiała moja córka – wakacje mają uczniowie, a nauczyciele mają urlop – wolne od pracy.
Pani Alinie chodziło więc o płatny okres wolny od zajęć dydaktycznych, opiekuńczych i wychowawczych służący celowi regeneracyjnemu. Wiemy już, że nauczyciel nie ma wakacji a właśnie urlop. Cóż, że przypadający w okresie wakacyjnym. To zawsze urlop!
Co na to Karta Nauczyciela?
Wymiar i zasady udzielania urlopu wypoczynkowego nauczycielowi zatrudnionemu na podstawie przepisów Karty Nauczyciela w szkole, w której w organizacji pracy przewidziano ferie szkolne, prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego, określa art. 64 ust. 5 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2021 r., poz. 1762, z późn. zm.).
Nauczyciel zatrudniony przez cały okres trwania zajęć w danym roku szkolnym w szkole feryjnej, ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze i na zasadach określonych w ust. 1. W przypadku zatrudnienia w krótszym wymiarze niż 10 miesięcy w szkole, ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze proporcjonalnym.
I teraz rzecz najważniejsza – aż chce się to wykrzyczeć! Jest to zasada generalna określająca termin wykorzystania urlopu.
Nauczycielowi zatrudnionemu w szkole feryjnej, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze odpowiadającym okresowi ferii i w czasie ich trwania.
Nauczyciel ma więc prawo do urlopu wówczas, kiedy uczniowie mają wakacje! Jest to jeden z gorszych elementów pracy w szkolnictwie.
Prawo do urlopu prawem człowieka
Jednym z podstawowych i niezbywalnych uprawnień pracownika jest prawo do urlopu wypoczynkowego. Wynika ono nie tylko z przepisów ustawy – Karta Nauczyciela, ale również z norm wyższego rzędu. Zapoznaj się z aktami prawnymi gwarantującymi tą kwestię:
- Konstytucji RP – art. 66 ust. 2 – Pracownik ma prawo do określonych w ustawie dni wolnych od pracy i corocznych płatnych urlopów; maksymalne normy czasu pracy określa ustawa – kodeks pracy;
- Europejskiej Karcie Społecznej z dnia 18 października 1961 r. (Dz.U. 1999 nr 8, poz. 67) – art. 2 – Prawo do odpowiednich warunków pracy. W celu zapewnienia skutecznego wykonywania prawa do odpowiednich warunków pracy (…) strony zobowiązują się zapewnić coroczny, co najmniej dwutygodniowy płatny urlop;
- Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej – art. 31 – Należyte i sprawiedliwe warunki pracy : każdy pracownik ma prawo do warunków pracy szanujących jego zdrowie, bezpieczeństwo i godność, a także każdy pracownik ma prawo do ograniczenia wymiaru czasu pracy, do okresów dziennego i tygodniowego odpoczynku oraz do corocznego płatnego urlopu;
- Dyrektywie 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektórych aspektów organizacji czasu pracy z dnia 4 listopada 2003 r. (Dz.Urz. UE.L nr 299, str. 9) – art. 7 urlop roczny – ust. 1 – Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy pracownik był uprawniony do corocznego płatnego urlopu w wymiarze co najmniej czterech tygodni, zgodnie z warunkami uprawniającymi i przyznającymi mu taki urlop, przewidzianymi w ustawodawstwie krajowym i/lub w praktyce krajowej. Minimalny okres corocznego płatnego urlopu nie może być zastąpiony wypłatą ekwiwalentu pieniężnego, z wyjątkiem przypadku gdy stosunek pracy ulega rozwiązaniu.
Zgodnie z wyżej przywołanymi przepisami, pracownikowi należy się wykorzystanie urlopu w naturze w sposób określony w art. 64 KN. Tym samym nie ma możliwości prawidłowego wykonania tego przepisu w inny sposób, niż zawarcie umowy o pracę na czas określony do dnia 31 sierpnia!
W przypadku umowy zawartej na czas określony krótszy niż 10 miesięcy, umowa o pracę powinna być zawarta również w sposób umożliwiający wykorzystanie przysługującego urlopu wypoczynkowego, wyliczonego proporcjonalnie do okresu prowadzenia zajęć.
Zawieranie umów o pracę
Umowa o pracę z nauczycielem powinna zostać zawarta w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 10 Karty Nauczyciela. Jednocześnie, zgodnie z art. 94 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo Oświatowe – rok szkolny we wszystkich szkołach i placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy – z dniem 31 sierpnia następnego roku.
Dlatego też, jeśli umowa z nauczycielem w szkole feryjnej ma być zawarta na czas określony (np. w oparciu o art. 10 ust. 7 KN) a nauczyciel ten wykonuje swoją pracę przez cały okres trwania zajęć w danym roku szkolnym, to jego umowa powinna być zawarta do czasu zakończenia roku szkolnego, tj. do 31 sierpnia.
Ekwiwalent za niewykorzystany urlop
Jak wykazano w art. 66 ust. 2 KN ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy może zostać wypłacony jedynie w sytuacji rozwiązania umowy z nauczycielem. Dzieje się tak wówczas, kiedy pracownik w związku z rozwiązaniem stosunku pracy nie mógł wykorzystać urlopu w naturze.
Tym samym, zawieranie umowy z nauczycielem do czasu zakończenia zajęć dydaktycznych jest nadużyciem prawa podmiotowego. Czyli po prostu jest niezgodne z prawem.
I nie ma tutaj znaczenia, że nauczyciel otrzyma ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w naturze.
Co zrobić jeśli ta sytuacja Ciebie dotyczy?
Podejdź do dyrektora szkoły i zapytaj – nawet teraz – dlaczego Twoja umowa zawarta jest na czas określony, jedynie do czasu trwania zajęć dydaktycznych. Pamiętaj, że nie dotyczy to umów na czas zastępstwa za nieobecnego nauczyciela.
Jeśli nie pomoże rozmowa skieruj oficjalne pismo, z prośbą o wyjaśnienie – możesz skorzystać z pomocy prawnika.
Jeśli nie pomoże pismo zwróć się do Sądu o zawarcie umowy zgodnie z prawem.
I pamiętaj masz prawo do urlopu w naturze, a nie tylko ekwiwalentu. Prawo w tym wypadku stoi po swojej stronie!
Jeśli potrzebujesz mojej pomocy – jestem i zapraszam – 604 127 424, kontakt@kancelariaksb.pl
Zajrzyj też do zbieżnego artykułu – Świadczenia na urlop 🙂 pytania i odpowiedzi 🙂 – Karta nauczyciela
Karolina Sikorska-Bednarczyk
A jeśli idziesz na urlop pamiętaj – zadbaj o siebie i odpocznij!
Dzień dobry!